бет


бет
Бет алдыңыздан жарылқасын! Құдай оңғарсын, сәтін берсін! Жолы да, атағы да үлкен Ғафаңа (Ғафу): - Б е т а л д ы ң ы з д а н ж а р ы л қ а с ы н! - дедім (Қаз. әдеб., 15.06.1973, 2). Бетке күйе жағу. этногр. Күнәлі адамға тағайындалған жазаның бір түрі. Б е т к е к ү й е ж а ғ у – ғұрыптық жаза түрі (Қаз. этнография., 1, 496). Бетке шығар. Алдыңғы қатардағы азамат: бетке ұстар. Сол көккөз империя «қамқорлығына» алғансып, зеңбірек, мылтықтың күшімен қазақтың өр рухын басқан, б е т к е ш ы ғ а р ы н құртқан (Ә. Ыдырысов, Таңшолпан, 203). Бет көрісу. этногр. Марқұмның артында қалғандарға ағайынның, құдалардың, жегжат-жұраттардың аза тұтып, көңіл айтып, арнайы баруы (Қаз. этнография., 1, 494). Бет тарту. Киіз басу үшін шабақталған жүннің үстіне іріктелген таза жүнді сол қолмен қысып алып, оң қолдың қырымен баса үзіп, біртегіс етіп қалдырып шығу (Қаз. этнография., 3, 102). Б е т т е н а л ы п , т ө с к е ш а п т ы . Қарсыласты, ұрсысты. Ақ сүтін емген анасына аузына не келсе соны айтып, б е т т е н а л ы п, т ө с к е ш а б а т ы н д а й халге жеткен екен ғой (О. Кемаль, Тәлкек., 34). Бет шымшысты. «Ұят болды», «ұятай» дегенді білдіретін ишара. Осыдан бір ай өткенде Зибашты Еділ алып қашып кетті. Әйелдер б е т ш ы м ш ы с т ы (Қарақат тер., 59). Бетімен жер бастырды. Қатты ұялтты, ұятқа қалдырды. – Балаларды б е т і м е н ж е р б а с т ы р ғ а л ы отырып монтекейсуін. Мына қылығыңды Мұрат естісе өлең-тойдың үлкені сонда болар, - деді (Қ. Мұқажанұлы, Ортеке, 34). Бетін аулақ қыл [ет]! Жаман істі жолата көрме деген тілек. Ханым мынадай болса, құдай кез келтірмесін, б е т і н а у л а қ қ ы л с ы н (Қ. Жұмалиев, Жайсаң жан., 49). Бетінен алды. Қарсы келді, ұрысты. Біреу-міреу батылдық қып тұспалдаса, б е т і н е н а л ы п, боқтап тастайтын (С.Мұқанов, Аққан., 142). Бетінен басты. Ұялды, қызарды. Өйткені денесінің бұлтық-бұлтығын жалаңаштап, жұрт көзінше шешінуге б е т і н е н б а с а д ы (Б. Аманшин, Гүл көтерген, 38). Б е т і н е ш і р кеу б о л д ы . Ұ я т қ а қалдырды, ұялтты. Ұрпақтардың қарызпарыздарының бірі – адал болу: ата-ананың алдынан қия өтпеу; б е т т е р і н е ш і р к е у б о л м а у (А. Нүсіпоқасұлы, Ағаш бесік., 1, 23). Бетін сызғылады. «Ұят-ай!» деген сөздің ишарасы. Кешінде құда болып келгенде алдымен әйелдер жағы б е т т е р і н с ы з ғ ы л а д ы (Қ. Мұқажанұлы, Ортеке, 24). Бетінің суын бес төкті. Ұят болса да, қайта-қайта сұрап, жалынғандай болды. Б е т і н і ң с у ы н б е с т ө г і п, жалына сұрағандағы бергені осы ғана (Д. Исабеков, Тіршілік, 108). Беті табақтай. Беті үлкен, жалпиған. Шетінен қарны қабақтай, б е т і т а б а қ т а й, аузы итаяқтай, обыр біреулер (Б. Омарұлы, Қара терең., 29). Беті теріс қарады. Ауру меңдеп, күнненкүнге әлсірей берді. Шешең б е т і т е р і с қ а р а ғ а н соң, әл үстінде деп екі рет телеграмма салғызды (М. Мағауин, Қиянда., 247). Беті шарық болды. Беті күйді, ұятқа қалды. Бұл көп алдында беті жарық боп, мына саудагер еңбексіз тауып, жұртты алдап, тегін алып еді. Енді мұның б е т і ш а р ы қ б о п тұр (Н. Мыңбатырова, Төле би., 38). Саудагердің халық алдында масқарасы шықты, б е т і ш а р ы қ б о л ғ а н ы да жетеді (Бұл да). Беті шарық табақтай. Беті өте үлкен, жалпиған.

Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі – Алматы: Мемлекеттік тілді дамыту институты. . 2014.

Синонимы:

Смотреть что такое "бет" в других словарях:

  • БЕТ —     БЕТ (Beth) Эверт Биллем (17 июля 1908, Алмело, Нидерланды 12 апреля 1964, Амстердам) нидерландский философ и логик, ученик Брауэра. В 1933 45 преподаватель Утрехтского университета; с 1946 профессор логики Амстердамского университета, с 1952… …   Философская энциклопедия

  • БЕТ — муж., франц. в карточных играх, в коих берутся взятки: неустойка, недобор; за каждую недобранную взятку ставится бет или ремиз, до общего расчета. Бетить кого, сажать, посадить, заставить недобрать взятки. Бетиться, ремизиться, ставить бет, ремиз …   Толковый словарь Даля

  • БЕТ — Ремиз, проигрыш в картах. Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка. Чудинов А.Н., 1910. БЕТ в карточных играх то же, что ремиз или штраф. Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка. Павленков Ф., 1907 …   Словарь иностранных слов русского языка

  • бет —  БЕТ    , а, м. В карточных играх, в которых берутся взятки: недобор и штраф за каждую недобранную взятку; лабет.    ◘ Поставить бет. Грот. Словарь, 1895.    ♠ От фр. la bкte животное, скот .    ► Зафиксировано в словаре церковно славянского и… …   Карточная терминология и жаргон XIX века

  • бет — сущ., кол во синонимов: 3 • недобор (7) • неустойка (10) • ремиз (10) Словарь синонимов ASIS …   Словарь синонимов

  • бет. — бет. бетон бетонный бетонированный Словари: Словарь сокращений и аббревиатур армии и спецслужб. Сост. А. А. Щелоков. М.: ООО «Издательство АСТ», ЗАО «Издательский дом Гелеос», 2003. 318 с., С. Фадеев. Словарь сокращений современного русского… …   Словарь сокращений и аббревиатур

  • БЕТ — «Библиотека еврейских текстов» проект Источник: http://www.regnum.ru/news/856579.html …   Словарь сокращений и аббревиатур

  • Бет Э. В. — БЕТ (Beth) Эверт Виллем (1908–64), гол. философ и логик, разработал семантику интуиционистской логики, метод семантич. (аналитич.) таблиц и др …   Биографический словарь

  • Бет — Еврейский алфавит читается справа налево Алеф א Бет ב Гимель ג Далет ד Хей ה Вав ו Зайн ז Хет ח Тет ט Йод י …   Википедия

  • бет — I. БЕТ * bête. 1. Бестия, скотина. Кург.[ Сын (советнице):] Мадам! Мы оба беты. Фонвизин Бригадир. Что за дело если какая нибудь bête в роде этой слышит вас или нет. РВ 1874 2 прил. 77. За обедом у Екатерины Николаевны .. назвали меня дураком… …   Исторический словарь галлицизмов русского языка

Книги

Другие книги по запросу «бет» >>